OVER HET HEILIGDOM OLV TER NOOD

DOOR MARIA TOT JEZUS


Het verhaal


maria-beeld-olv-ter-nood

OVER HET HEILIGDOM OLV TER NOOD


Onze Lieve Vrouw ter Nood te Heiloo in Noord-Holland is de grootste Mariale bedevaartplaats in Nederland. De geschiedenis van het Heiligdom gaat terug tot het eind van de 14e eeuw.

In die tijd vond een boer op zijn land een Mariabeeld. Hij nam dit mee naar huis, maar op miraculeuze wijze keerde het terug naar de plaats van vinding. Rond dezelfde tijd raakte een schip in nood voor de kust ter hoogte van Heiloo. In zijn nood bad de schipper tot God. Hij hoorde boven het gebulder van de golven en het geraas van de wind een heldere vrouwenstem die zei: ‘Als ge mij gaat eren zal de wind gaan keren’. De schipper herkende de stem van de Godsmoeder en beloofde zich voor haar verering in te zetten. Veilig aan land gekomen kwamen de beide verhalen bij elkaar en de plaats voor de bouw van de Genadekapel was daarmee gevonden. Uit 1409 is er een document bewaard in het archief van het Aartsbisdom Utrecht dat spreekt over de ‘capelle in de banne van Heiligenloo’.

In de voorhof van de Genadekapel bevindt zich een put met heilzaam water. Tijdens de Reformatie werd de kapel verwoest en de put gedempt met puin van de kapel. In 1713, ten tijde van veepest, welde met kracht water op vanonder het puin. De geschiedenis leert, dat de dieren die dronken van dit water de veepest overleefden.



PRIESTERS


Het heiligdom Onze Lieve Vrouw ter Nood wordt bediend door meerdere priesters die verschillende taken en functies hebben. De priesters vieren de verschillende Heilige Missen, zijn beschikbaar voor het dagelijks biechthoren en leveren ook hun aandeel aan de catechese, rondleiding en meerdere andere taken op het heiligdom. De rector, J. de Wit, is eindverantwoordelijke van het heiligdom en ook van de het Sint Willibrord seminarie, dat gevestigd is in het zogeheten Julianaklooster. Dan zijn er twee priesters met een deeltijdsbenoeming voor het heiligdom: pastoor A. Overmars en kapelaan J. van Voorst. Daarnaast zijn er priester-assistenten, waaronder pater G. Wijers sss en kapelaan B. Dijkman vaste krachten zijn.

In de bedevaartkapel is er dagelijks biechtgelegenheid van 14 uur tot 15.30 uur. Dan is er altijd een priester voor u beschikbaar, voor het Sacrament van de Biecht of een gesprek. Meestal is dat een van bovengenoemde priesters, soms springt een andere priester bij.


ZUSTERS


gezinsdagen-olvternood-heiloo-blauwe-zusters-familie

Op het heiligdom Onze Lieve Vrouw ter Nood zijn zusters werkzaam van het Instituut Dienaressen van de Heer en van de Maagd van Matará. Deze missiecongregatie, gesticht in 1988 in Argentinië, is sinds 2004 actief in Nederland en sinds 2006 ook in Heiloo. Op het heiligdom zijn de zusters actief op allerlei terreinen: catechese voor volwassenen, tieners en kinderen, het ontvangen van groepen vanuit parochies of scholen, het (mede) organiseren van retraites en familiedagen, het zorg dragen voor de sacristieën van de kapellen, en natuurlijk hun gebed. De zusters hebben hun leven aan God gewijd door middel van de geloften van armoede (ze hebben geen eigen bezit en leven van giften), kuisheid (ze geven hun hele hart aan God en hebben daarom geen eigen man en kinderen), gehoorzaamheid (ze zien in de wil van hun overste de wil van God en volgen die zo goed mogelijk) en toewijding aan Maria (ze doen alles met, door, voor en in Maria, om zo beter tot Jezus te komen). Ze willen door hun gebed en apostolaat zoveel mogelijk mensen (dichter) bij God brengen, om zo bij te dragen aan de evangelisatie van de cultuur. Voor meer informatie: ssvmne.org.

Jeroen de Wit

Rector

Rector Jeroen de Wit, priester gewijd in 2013. Na de priesterwijding te hebben ontvangen, was de rector eerst kapelaan in de regio Alkmaar/Bergen. Vanaf vroeg 2016 benoemd tot rector van de priesteropleiding en het heiligdom.

Anton Overmars

Priester

Pastoor Overmars was jaren norbetijn en daarna diocesaan priester geworden in ons bisdom. Na meerdere jaren pastoor te zijn geweest in de Egmonden is hij nu deels werkzaam in Bergen en Schoorl en deels op het heiligdom.

Johannes van Voorst

Priester

Priester gewijd in 2014 is kapelaan van Voorst voornamelijk werkzaam in de parochies van Katholiek Zaanstreek Zuid (Zaandam en Assendelft) en voor een klein deel ook op het heiligdom. Speerpunten zijn jeugdwerk en catechese.

Zusters

SSVM

De Dienaressen van de Heer en de Maagd van Matará (ook bekend als blauwe zusters) bedienen het heiligdom op meerdere manieren. Als zusters zijn ze ook deel van het Religieuze Instituut van het Mensgeworden Woord

Gerard Wijers s.s.s.

Priester-Assistent

Lid van de congregatie van Sacramentijnen is pater Wijers woonachtig in Amsterdam bij de Begijnhof en assisteert heel regelmatig op het heiligdom.

Bernard Dijkman

Priester-Assistent

Priester gewijd in 2005 en heel bekend met ons bisdom en het heiligdom assisteert kapelaan Dijkman op vaste basis met het celebreren van de H. Mis en het biechthoren.

Erna Kanon

Secretaresse a.i.

Als secretaresse van het heiligdom is Erna vaak het eerste aanspreekpunt wanneer u contact opneemt met het Heiligdom. Uw vraag per telefoon, e-mail of aan de balie wordt vaak door haar beantwoord.

Marcel en Agnes

Koks en gastheer/gastvrouw

Marcel en Agnes staan veel in de keuken om maaltijden te verzorgen voor de vele gasten en de bewoners. Ook zorgen zij in vele kleine details voor groepen en gasten.


oesdom-onze-lieve-vrouw-ter-nood

OESDOM

Na afloop van de Heilige Eucharistie, een bezoek aan een van de beide Kapellen en/of een wandeling in het Kapelbos en een bezoek aan de Put is er in het Oesdom de gelegenheid voor een kopje koffie met koek of een ijsje. In het Oesdom is ook een winkel gevestigd, waar boeken en devotionalia worden verkocht.

LET OP: Vanaf woensdag 1 november 2017 tot zondag 1 april 2018 is het Oesdom alleen op zaterdag en zondag geopend van 10.30 uur tot 16.30 uur.

Vanaf maandag 2 april 2018 tot woensdag 1 november 2018 is het Oesdom dagelijks geopend van 10.30 uur tot 16.30 uur.

Openingstijden rond de kerstperiode

  • Maandag 11 t/m vrijdag 22 december open van half 11 tot half 5
  • Zondag 24 december; alleen ’s morgens vanaf half 11 tot half 2
  • 1e Kerstdag 25 december; alleen ’s morgens vanaf half 11 tot half 2
  • 2e Kerstdag 26 december; de gehele dag vanaf half 11 tot half 5
  • Woensdag 27 t/m vrijdag 29/12; de gehele dag gesloten
  • Zaterdag 30/12; de gehele dag geopend vanaf half 11 tot half 5
  • Zondag 31/12; alleen ’s morgens vanaf half 11 tot half 2
  • Maandag 1 januari 2018; vanaf half 11 ’s morgens tot 15.00 uur.

Bij het Oesdom bevindt zich ook een oplaadpunt voor elektrische fietsen.



Geschiedenis van het Heiligdom



HISTORISCHE ACHTERGROND

De precieze datum van de oorsprong van de bedevaartplaats hebben we niet. Maar wat betreft de kapel is er in het archief van het Aartsbisdom Utrecht uit het jaar 1409 een geschrift bewaard gebleven waarin gesproken wordt over de ‘Onze Lieve Vrouwe capelle in de banne van Heiligeloo’. Deze eerste kapel werd met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid gebouwd tegen het einde van de veertiende eeuw.

De overlevering leert ons, dat er in die tijd nabij de Runxput een houten beeld van Maria werd gevonden. Een beeld dat op miraculeuze wijze terugkeerde op de plaats van vinding. Dit herhaalde zich. Het was ook in die dagen, dat er voor de kust ter hoogte van Heiloo een schip in nood raakte. De schipper hoorde in zijn nood boven het gebulder van de wind een heldere vrouwenstem zeggen: “Als ge Mij gaat eren, zal de wind gaan keren”. De schipper herkende de stem van Maria, bad tot de Moeder Gods en beloofde zich te zullen inzetten voor haar verering. De wind keerde en veilig aan land gekomen, wilde hij zijn belofte gestand doen. De twee verhalen kwamen bij elkaar en de plaats voor een kapel ter ere van Onze Lieve Vrouw was gevonden.

Van toen af stroomden de mensen naar de kapel om troost te zoeken bij Maria, die men vereerde als Onze Lieve Vrouwe ter Nood, tot 1573, het jaar waarin de eerste kapel volledig werd verwoest.


KATHOLIEK GELOOFSGETROUW

Deze verwoesting vond plaats ten tijde van de 80-jarige oorlog tegen Spanje, kort nadat de protestante vrijheidsstrijders Alkmaar hadden bevrijd uit de Spaanse overheersing. Na de bevrijding van Alkmaar vernietigden de bevrijders letterlijk alles wat aan de Spanjaarden herinnerde, met name ook datgene van het katholieke geloof waartegen de hervormers zich hadden gekeerd, o.a. de devotie tot Maria. Het hoeft niet te verwonderen, dat behalve de kapel in Heiloo ook de Grote Kerk in Alkmaar en andere religieuze centra, zoals o.a. de Adelbertusabdij in Egmond, werden onteigend en/of verwoest.

Bijzonder is evenwel dat de katholieken ook na de verwoesting van de kapel, hoewel streng verboden door de protestante overheden, bleven komen. Wat nog herinnerde aan de gloriedagen van weleer waren de put en de ruïne van een prachtig Godshuis. Toch zou de katholieke geloofstrouw hard afgestraft worden door de protestante overheden die besloten een radicaal einde te maken aan de ‘lichtzinnige superstitiën (bijgelovigheden) der papen’. In 1637 werden de muurresten tot op het fundament weggebroken en de put gedempt met het puin. Na 1637 was er dan ook niets meer te vinden dat herinnerde aan de plek waar Maria door haar kinderen meer dan 200 jaar was geëerd. Toch leefde de devotie voort in de volksvroomheid en individueel of in kleine groepen werden nog wel pelgrimages ondernomen naar de bedevaartplaats, die meer en meer overwoekerd werd door bomen en onkruid.


KAPELLENGESCHIEDENIS

Bijna vergeten

houten-maria-beeld-olvternood-heiloo In de periode van 1573 tot 1909 was er geen kapel meer op de bedevaartplaats. Hoewel Onze Lieve Vrouw ter Nood bleef voortleven in de volksvroomheid was de bedevaartplaats van weleer, rond 1900, bijna geheel vergeten. Door de geloofsimpuls uit 1713 en als gevolg van de mondelinge overlevering was de devotie tot O.L.V. ter Nood in bepaalde families toch blijven voortleven. Zo ook in de familie van den Bosch uit Alkmaar. Een diepgelovige familie waarvan de moeder vroeg overleed. Vader van den Bosch hertrouwde en schonk met zijn tweede vrouw aan nog eens vier kinderen het leven. Binnen de diep godsdienstige familie van den Bosch werd het verhaal van de kapel en het putwonder doorverteld. Het verhaal maakte diepe indruk, met name op zoon Gerrit. Het liet hem niet meer los en toen hij 46 jaar oud was, besloot hij op zoek te gaan naar de plek waar eens de kapel had gestaan. Na geïnformeerd te zijn door de pastoor van Heiloo, Z.E.H. Seuter, ontdekte hij op 20 maart 1905 de door bomen en onkruid overwoekerde gedempte put en niet veel later ook de oude fundamenten van de kapel van weleer. Het jaar 1905 wordt daarom het jaar van de heropleving van de devotie genoemd. Hij vatte het plan op een nieuwe Genadekapel te bouwen, die in het jaar 1909 werd ingewijd.

De in 1913 gebouwde Bedevaartkapel

Mede als gevolg van de katholieke emancipatie in die tijd, bleek de nieuw gebouwde Genadekapel al spoedig te klein om de grote stromen pelgrims op te kunnen vangen die van heinde en ver naar Heiloo trokken om Maria te eren onder haar geliefkoosde naam, Onze Lieve Vrouw ter Nood. Statistieken uit het verleden tonen aan dat het aantal geregistreerde bedevaartgangers in het jaar 1911 al rond de 10.000 lag. Om het groeiende aantal bedevaartgangers en de grote groepen op te kunnen vangen werd daarom in 1912 besloten een noodvoorziening te treffen. Er werd een kapeltent geplaatst op het bedevaartterrein. De voorziening bleek werkelijk een ‘nood’-oplossing te zijn, want in hetzelfde jaar zou de tent door harde wind drie keer tegen de vlakte gaan.

De nooit gebouwde basiliek

Daar dit de devotie en de naam van de bedevaartplaats niet ten goede kwam, werd besloten in 1913 een eenvoudige, goedkope, uit hout opgetrokken kapel te bouwen, die dan te zijner tijd zou kunnen worden vervangen door een grote basiliek. De bouw van deze ‘tijdelijke’ bedevaartkapel, die plaats bood aan 900 mensen, werd toevertrouwd aan bouwbedrijf Smit uit Alkmaar en zou 18.000,- gulden kosten. Men plande dat deze tijdelijke voorziening er ongeveer 25 jaar zou staan om dan te worden vervangen door nevenstaande basiliek die in 1934 door architect Stuyt werd ontworpen. Doch het liep anders. De economische tegenwind in de jaren 30 zou aantrekken en een wereldwijde recessie veroorzaken waarop de Tweede Wereldoorlog volgde. Ook na de oorlog zou het benodigde geld voor de monumentale basiliek er uiteindelijk niet komen. Dit leidde er toe dat het grote plan letterlijk in de kast verdween en onze Bedevaartkapel, die haar charme ontleent aan de eenvoudige houten constructie, in 2013, haar 100e verjaardag heeft mogen vieren.

Tweede Genadekapel

Net voorafgaande aan de crisisjaren lukte het in 1930 wel nog de eveneens door Stuyt ontworpen nieuwe Genadekapel te bouwen die het zeer eenvoudige kapelletje uit 1909 zou vervangen. De fraaie muurschilderingen waarmee de nieuwe Genadekapel zoals wij die kennen is gedecoreerd, werden aangebracht door de kunstenaar Bijvoet, die in zijn dagen meerdere kerken van prachtige fresco’s heeft voorzien.


MIRAKEL VAN DE RUNXPUT

Gedenkplaat op de rand van de put

Zoals hierboven geschetst, zo was de situatie op de historische avond van 8 december van het jaar 1713, het jaar waarin Heiloo en omstreken door veepest geteisterd werden. Een veepest die maakte, dat de ziekte die de dieren trof, boeren beroofde van het schamele inkomen dat zij zich met hun beesten verwierven. Ten einde raad, geïnspireerd door de volksvroomheid van het voorgeslacht en ondanks de verboden van overheidswege, trokken katholieke boeren uit de omgeving van Heiloo, op het Hoogfeest van Maria’s Onbevlekte Ontvangenis, gezamenlijk op naar de plek waar de kapel en de put zich ooit bevonden, om daar de voorspraak in te roepen van Onze Lieve Vrouwe ter Nood, opdat de rampspoed ten goede gekeerd zou worden. Die avond, biddend op de plek waar ooit de kapel had gestaan, gebeurde het, dat terwijl de boeren zich op het kapelterrein in smeekgebed verenigden, achter hen met kracht water opwelde uit het puin waarmee de put in 1637 gedempt was. Ter herinnering aan deze gebeurtenis is op de rand van de huidige put een koperen plaat aangebracht met de tekst: “De Runxput werd tot Mariabron in de nacht van 8 op 9 december”.

Vreugde en dankbaarheid

Vol van vreugde en dankbaarheid werd de put vrij gemaakt. Met bussen en emmers werd het water meegenomen. De dieren die van dit opgewelde water dronken, bleven behouden. Ook kwam de toestroom van pelgrims die van wonderlijk voorval hoorden weer massaal op gang, tot grote ergernis van de protestante overheden. De put zou opnieuw gedempt worden en strenge straffen werden in het vooruitzicht gesteld voor diegenen die het waagden de plek ooit nog te bezoeken. Maar wat overheden ook probeerden om het katholieke volksgeloof uit te roeien, deze nieuwe, krachtige impuls aan het geloofsleven der katholieken maakte, dat hoewel de plek als zodanig meer en meer in de vergetelheid raakte, de devotie tot Onze Lieve Vrouwe ter Nood in de daarop volgende eeuwen zou overleven.

eucharistie-kleine-kapel-priester-anton-overmars-olv-ter-nood-heiloo

VRIJWILLIGERS


De vrijwilligers zijn de vaak stille krachten achter het functioneren van alle verschillende dingen op het heiligdom. Het schoonmaken, onderhouden, tuinieren, verkopen in het Oesdom, koffie schenken, openen en sluiten, etc., etc. Er zijn vele vrijwilligers die zich met hart en ziel inzetten en die natuurlijk grote waardering verdienen!

Zou u zich graag als vrijwilliger inzetten voor het heiligdom? Neem dan contact op met rector J. de Wit.


DE VRIENDENKRING 'VRIENDEN VAN KAPEL'


De vriendenkring ‘Vrienden van Kapel’ bestaat uit mensen die het Heiligdom Onze Lieve Vrouw ter Nood een warm hart toedragen en het graag ook financieel willen ondersteunen. Vrienden van Kapel ontvangen 3 x per jaar een Vriendenbrief met informatie over het wel en wee van het Heiligdom. Iedere eerste woensdag van de maand wordt een Heilige Mis gelezen voor de levende en overleden leden van de Vriendenkring. De bijdragen van de vrienden worden gebruikt voor onderhoud en vernieuwingsprojecten.

Wilt u zich opgeven als Vriend: belt u dan met het secretariaat 072-5051288, of mailt u: info@olvternood.nl. U kunt u ook aanmelden door per bank of giro een gift over te maken op nummer: IBAN NL25INGB0000672168 o.v.v. Vriend van Kapel.

Voor zijn activiteiten en het in stand houden van de kapellen en het park ontvangt het Heiligdom geen subsidies. De opbrengst van collecten en andere opbrengsten zijn niet toereikend om de uitgaven te dekken die nodig zijn voor onderhoud, renovatie en verbetering. Daarom is het Heiligdom aangewezen op donaties, giften en erfenissen/legaten. Het Heiligdom is een kerkelijke instelling. Schenken aan Kerkelijke instellingen biedt fiscale voordelen.

Bovendien is er ter zake van schenkingen aan en verervingen naar het Heiligdom geen schenk- of erfbelasting verschuldigd. Op de donatiepagina hebben wij kort voor u de belangrijkste mogelijkheden voor schenkingen aan en verervingen naar het Heiligdom op een rijtje gezet, zodat u kunt zien welke vorm het best bij u past. Indien u nadere vragen heeft, verzoeken wij u vriendelijk contact op te nemen met het secretariaat (zie boven).


SEMINARIE


rector-jeroen-de-wit-priester-olvternood-rechts Het Sint Willibrord seminarie is de priesteropleiding van het bisdom Haarlem-Amsterdam. Voorheen gesitueerd op de Tiltenberg is het nu gevestigd in het Julianaklooster op het heiligdom, waardoor de Bisschop de priesteropleiding nog meer in het centrum van het bisdom heeft gebracht.

Op het seminarie studeren seminaristen van het eigen bisdom en van Redemptoris Mater om priester in ons bisdom te worden.

Voor meer informatie kijk op de website van het grootseminarie.


BESTUUR

Mgr_Jan_Hendriks

Het Heiligdom is een zelfstandige rechtspersoon binnen de katholieke kerk en is als zodanig opgericht door de Bisschop van Haarlem-Amsterdam. De doelstellingen van het Heiligdom zijn de bevordering van de Mariale devotie, het verdiepen en toegankelijk maken van het katholiek geloofsgoed en het beheer en onderhoud van het Heiligdom. De Bisschop van Haarlem- Amsterdam benoemt de leden van het bestuur:

Voorzitter: Mgr. Dr. J.W.M. Hendriks (foto)
Secretaris: de heer B.P.F. Löwenthal
Penningmeester: de heer J.P.M. Dijkman
Bestuurslid: Rector drs. J.C.J. de Wit
Bestuurslid: de heer H. Mastenbroek
Bestuurslid: Pastoor C.G.M.B. Hulsebosch
Bestuurslid: de heer C.G.J. Backer RA

Foto: Jan Peeters